Zamek w Chęcinach:
Od królewskiej rezydencji do ruin pełnych historii

Czy lubicie zwiedzać stare średniowieczne zamki pełne tajemnic i legend? Bo my tak. Pewnego razu pojechaliśmy do zamku w Chęcinach. Zamek Królewski w Chęcinach został wzniesiony w XIII wieku jako warownia z inicjatywy Wacława II. Liczy sobie zatem 700 lat. Wzgórze na którym stoi liczy 367 m n. p. m. Wybudowano go z kamienia.

Warownia dzieli się na dwie części: na zamek górny, położony między dwiema basztami z murem o grubości 2 m oraz na zamek dolny tzw. Przygródek, z obszernym dziedzińcem zakończonym skośną, czworokątną basztą z XV wieku i furtką sklepioną w gotycki łuk.

Po śmierci Łokietka w 1333 roku, jego syn Kazimierz Wielki rozbudował zamek w Chęcinach zamieniając go w fortecę nie do zdobycia. Z kolei w 1576 roku zamek został rozbudowany o krużganki, nadbudowano wieżę cegłą, a także przedłużono go o przestronny dziedziniec z prostokątną wieżą. W tym czasie wydrążono w skale głęboką studnię, która miała aż 100 metrów. Wówczas w chęcińskim zamku mieszkała druga żona Kazimierza Wielkiego, Adelajda.

W późniejszych latach zamek był zamieszkiwany przez wiele innych ważnych postaci, w tym siostrę Kazimierza Wielkiego, Elżbietę Łokietkównę, żonę Władysława Jagiełły, Zofię Holszańską z synem Władysławem późniejszym Warneńczykiem oraz żonę Zygmunta Starego, Bonę Sforzę. Gdy królowa Bona postanowiła wyjechać z Chęcin, ponieważ była skłócona ze swoim synem Zygmuntem Augustem, postanowiła wywieźć wszystkie swoje kosztowności. Ponad kilkaset wozów, zaprzężonych w konie, zostało użytych do wywiezienia cennych przedmiotów. Niestety, podczas przejazdu przez drewniany most na rzece Nidzie, most runął pod ciężarem tych skarbów. Część z nich utknęła na dnie rzeki i nie została odnaleziona. Według legendy, duch królowej wciąż powraca do Zamku w Chęcinach, poszukując swojego skarbu.

W 1607 roku zamek został podstępem zdobyty i spalony przez wojska Zebrzydowskiego. Później, w 1657 roku, odbudowany zamek został zniszczony przez wojska Rakoczego. Kolejne zniszczenie miało miejsce w 1707 roku w wyniku wojen ze Szwedami.

Po tym incydencie zamek stopniowo podupadał i pozostawał w częściowej ruinie. Jego działa wystrzeliły po raz ostatni w 1787 roku, gdy przez Chęciny przejeżdżał król Stanisław August Poniatowski. Podczas I wojny światowej jedna z wież była wykorzystywana przez Rosjan jako punkt obserwacyjny, co spowodowało jej zniszczenie przez Austriaków. Po zakończeniu II wojny światowej na jednej z wież urządzono punkt widokowy. Dzięki prowadzonym pracom renowacyjnym udało się zabezpieczyć zamek w postaci trwałej ruiny. Już w latach osiemdziesiątych XIX wieku przeprowadzono pierwsze prace konserwacyjne na ruinach zamku – zabytek ten nie bez powodu był nazywany przez Juliana Ursyna Niemcewicza „najwspanialszym starożytności polskich zabytkiem”. 3 marca 1932 roku zamek został uznany za zabytek, a 15 lutego 1967 roku wojewódzki konserwator zabytków wpisał warownię do rejestru zabytków ówczesnego województwa kieleckiego.

W okolicach zamku w latach 60-tych XX wieku nakręcono film pt. „Pan Wołodyjowski”, w reżyserii Jerzego Hoffmana. Film został oceniony na 7,4 na portalu Filmweb. Otrzymał dwie Złote Kaczki.

Wiosną 2013 roku rozpoczęła się trwająca do 2015 roku rewitalizacja zamku. Całkowity koszt tej inwestycji wyniósł ponad 8 milionów złotych. W trakcie przeprowadzanych badań archeologicznych udało się odkryć wieżę, która może być najstarszym elementem zabudowy zamku.

Do dnia dzisiejszego zachował się pełny obwód zewnętrznych murów obronnych, baszta, dwie wieże oraz fundamenty budynków mieszkalnych. W wieży wschodniej znajduje się punkt widokowy, z którego przy dobrej pogodzie można zobaczyć Tatry.